Curaçao en het mysterieuze oorlogsmonument

Wie rijdt over de Rijkseenheid Boulevard in de richting van de stad ziet het monument gemakkelijk over het hoofd. Een driehoekige betonnen steen steekt daar achteloos uit de grond. Er heeft tekst opgestaan. De meeste bronzen letters, zijn verdwenen. Waarschijnlijk door vandalen meegenomen. Een kwestie van tijd en ook de steen zal verdwijnen, want niemand weet wie het daar bij de ingang van de vrijhandelszone geplaatst heeft en waarom.

Het mysterieuze monument vertelt volgens Alan van der Ree en Gedion Isena vermoedelijk het verhaal van de USS Erie. Een Amerikaanse ‘gunboat’, die op 12 november 1942 door Duitsland werd getorpedeerd.

Van der Ree en Isena zijn kenners van de Tweede Wereldoorlog. Van der Ree is voorzitter van Battle-Station Blaauw, Force Curaçao 1942 en houdt zich voornamelijk bezig met de betrokkenheid van de Amerikanen tijdens de oorlog hier op Curaçao. Isena werkt bij de dienst Buitenlandse Betrekkingen en is auteur van een geschiedenis katern over de Tweede Wereldoorlog voor Havo en VWO.
Leesbaar woord
Wat heeft er op het monument gestaan? Op de betonnen gedenksteen staat nu nog één leesbaar woord: ‘protect’. “En dat is opmerkelijk" zegt Van der Ree. "Een Engels woord! Dat het monument gelinkt kan worden aan de USS Erie kan verder nog afgeleid worden omdat het op de kop van de kruising met de Erieweg is geplaatst. Bovendien lag de USS Erie lange tijd in het zicht van dit monument in de haven. Toen het douanekantoor er nog niet stond”.
De gedenksteen moet rond 1950 geplaatst zijn, tegelijkertijd met de aanleg van de Nieuwe Havenweg. Onduidelijk is, wie de steen ontworpen en gemaakt heeft. Ook weet niemand wie of welke instantie het monument daar geplaatst heeft. Een oproep via sociale media en onderzoek in de archieven heeft nog niet het gewenste resultaat opgeleverd.
“Maar dat is een kwestie van tijd”, aldus Isena. “Het kan toch niet dat er een monument geplaatst wordt en 65 jaar later weet niemand er nog iets van?” Om er gelijk achteraan te zeggen dat 90 procent van de reacties op Facebook ging over de onbekendheid van het monument: “Niemand weet dat daar een oorlogsmonument staat.”
Tanker-konvooien
De geschiedenis van de USS Erie daarentegen is wel goed beschreven. Deze gunboat begeleidde regelmatig tanker-konvooien. Curaçao en Aruba draaiden overuren in de productie van brandstof voor de vliegtuigen van de geallieerden.
In de middag van 12 november 1942 werd de USS Erie geraakt door een Duitse torpedo. Het schip liep bij het Marriott-hotel brandend aan land. Zes Amerikaanse officieren en één marinier verloren hun leven bij deze aanval.
Herdenken
“En er zijn meer slachtoffers te herdenken op 4 mei”, zegt Van der Ree. De oorlog was in 1942 heel dichtbij toen Hitler opdracht gaf aan zijn onderzeeboten om de Lago raffinaderij op Aruba en de Shell raffinaderij op Curaçao te vernietigen. Veel Bonairiaanse en Curaçaose zeelieden zijn omgekomen bij torpedo aanvallen van die onderzeeboten.
Bekender zijn de vijftien Chinezen die staakten en omkwamen doordat ze door Nederlandse officieren werden geëxecuteerd. “Meestal rekenen we alleen de slachtoffers die vielen door vijandelijk vuur, maar deze Chinezen zijn ook als gevolg van de oorlog omgekomen”, zeggen beiden in koor.
De zoektocht naar de oorsprong van het mysterieuze monument bij de vrijhandelszone gaat ondertussen door. “We mogen de slachtoffers nooit vergeten, maar de monumenten ook niet”, zegt Van der Ree. “Niets is leerzamer voor onze jonge generatie dan de geschiedenis te kennen door tastbare herinneringen.”

[related-articles]