Bagatellen - Willem G. van Maanen
Recensie – Als er al iets positiefs te melden is over de verdwijning van onze Nederlandstalige uitzendingen dan is het dit: de (her)ontdekking van schrijver en oud-collega Willem G. van Maanen, tijdens de productie van het afscheidsprogramma. Amper bekend bij een groot publiek, maar in de literaire wereld overladen met roem. En dat laatste is terecht.
Neem nu deze bundel met korte verhalen uit 2010. Net iets meer dan honderd pagina's, vandaar wellicht de titel; die overigens de inhoud van de verhalen bepaald niet dekt. Die gaan zonder uitzondering over grote en kleine zaken van het leven; noem dat maar een bagatel!
Bijzondere omstandigheid
Het zijn vooral gewone mensen die aan het woord komen, zij het dat ze vaak in een bijzondere omstandigheid verkeren. Want hoe vaak struikel je tijdens een wandeling door het bos over het lijk van je buurvrouw? Of graaf je als dochter het lijk van je moeder op, uit wraak?
Hoe ingrijpend de ondeugden en rampspoed ook zijn - wraak, incest, moord –, Van Maanen maakt er weinig woorden aan vuil. Maar het zijn wel mooie woorden. Zoals in het verhaal van de naamloze man, die zich ontfermt over een oorlogsweeskind van foute ouders. Deze Oscar verraadt hem driedubbel, door Duits te gaan studeren in Koblenz, waar zijn biologische ouders de dood vonden.
Van Maanen schrijft dan 'Ik was hem kwijt die ik zelf gevonden had, gered, als dat woord op zijn plaats is.' De schrijver heeft niet zo’n hoge dunk van de mensen, maar zoals de uitgever het op de flap al zegt 'er valt gelukkig genoeg te grimlachen’. Een juiste constatering.
Schrijverstestament
Ook wie de hoge leeftijd van Van Maanen ontgaat, kan het boek lezen als een schrijverstestament. In drie verhalen, aan het begin, in het midden en het slotverhaal, maakt schrijver Stephen Storm namelijk de balans op.
'Sinds Stephen Storm (ps) met de mond is gaan schrijven worden zijn verhalen er steeds beter op. Levendiger, menselijker, zeker in de dialogen, wat in zijn situatie ook voor de hand ligt.'
Zo leren we de man kennen die verlamd is geraakt na een ongelukkig duik: een poging om zijn verloofde Anja te imponeren. Wat hem betreft, eindigt dan zijn carrière. Zij voorkomt dat door een pen in zijn mond te stoppen en hem zo to schrijven te bewegen.
Tussen bovenstaande beginzin en het slotkreet 'Tijd om te zwijgen' excelleert Van Maanen in vilein proza en schitterende inzichten als 'Het goede verveelt eerder dan het kwade, omdat het minder gevarieerd is waarschijnlijk.' en 'Heldhaftigheid was me niet vreemd zolang het vertoon ervan kon worden uitgesteld.'
Inhalen
Van Maanens gezondheid laat te wensen over (waardoor hij helaas ontbreekt in de slotuitzending), dit zou dus zijn laatste boek kunnen zijn. Een verdrietige constatering, die voor de beginnend VanMaanenlezer een beetje wordt goedgemaak; na bijna zestig jaar schrijverschap ligt er nog veel lezenswaardigs om in te halen.
Bagatellen - Willem G. Maanen, uitgeverij De bezige Bij, ISBN 9789023455042, prijs 18,90