Hoe duurzaam een Tijdelijk Museum kan zijn

Een tapijt van frietbakjes, een hond van weggegooid speelgoed, een waterval van duizenden petflessen. Kunstenaars laten zien hoe je met waardeloos materiaal toch iets van waarde kunt maken. En ze exposeren in een leegstaand kantoor: het Tijdelijk Museum in Amsterdam.

Je laat de stad met zijn beroemde musea letterlijk achter de rug. Met het pontje over het IJ kom je het makkelijkst bij het Tijdelijk Museum in Amsterdam-Noord. Het zit beneden, in de enorme kantoortoren die Shell in 2009 leeg achterliet. Vanaf de achterkant van Amsterdam-Centraal zie je het duidelijk liggen. TOREN TE KOOP staat er op een enorm spandoek.

Buiten zie je de eerste kunstwerken al staan. Een eiland in het gras; grauw nep-basalt en olievaten, wat onkruid erop, een meter of 4 hoog. Bovenop staat een kleine broeikas met tomaten, aardbeien en andere planten. Op het dak een kleine windmolen.

Ernaast staat een soort boomhut, van gerecyclede metalen platen aan elkaar gelast. Je mag erin klimmen en dan kun je genieten van het uitzicht over het IJ. Pijlen aan de gevel wijzen je door naar de ingang van het Tijdelijk Museum.

Speelgoed
Een jongen van 12 kijkt bewonderend naar een hond en een grote pop. 'Ik zie een straaljager, laserpistooltjes, skeletpoppetjes, Playmobil, een Transformer die je bij McDonald’s krijgt. Die hebben wij thuis ook.' De beelden zijn compleet bedekt met klein speelgoed dat de meeste kinderen na een paar jaar gewoon weggooien. 'Het is leuk. Erg interessant om te zien hoe ze het hebben gemaakt,' luidt het oordeel van de jongen.

'Dit zijn allemaal kunstwerken en design die refereren aan de cultuur van duurzaamheid', legt conservator Nathalie Faber uit. De zin zou zomaar uit de subsidieaanvraag kunnen komen. Faber heeft met haar collega’s in een paar maanden alles geregeld om het Tijdelijk Museum van de grond te krijgen.

Verstoffen
Eerder al hadden ze kunst laten maken op bouwlocaties in de stad. Hergebruik van materiaal en energiebesparing, duurzaamheid dus, waren toen al een thema. Dat thema van duurzaamheid zit nu ook in de lokatie van het Tijdelijk Museum. 'Dit gebouw staat sinds 2009 leeg. Het gebouw staat te verstoffen. Dat vonden we zonde. De tentoonstelling geeft weer energie aan het gebouw. Van iets negatiefs maken we iets positiefs.'

De Toren Overhoeks – zo heet het gebouw officieel - dateert van eind jaren '60. Dat er in totaal 1,3 miljoen kantoorruimte leegstaat in Amsterdam, heeft ook kunstenaars aan het denken gezet. Er staat een bureau in het Tijdelijk Museum. Links op het tafelblad een groentetuin, waar inmiddels de paprika’s aan de plant hangen. In de la voor de hangmappen een minibroeikasje met LED-kweeklampen. Links aan het bureau hangen een snoeischaar en een harkje. Kantoren kun je toch ook gebruiken voor iets anders.

Klassieken
In de expositie staan een paar stukken design die inmiddels tot de klassieken gerekend worden. Een kast en banken van sloophout, ontworpen door Piet Hein Eek. Of de stoel van oude lappen – Rag Chair - van Tejo Remy, de boomstam met 3 stoelleuningen – Tree Trunk Bench - van Jürgen Bey. Bijna twintig jaar geleden waren zij pioniers op het gebied van duurzaam design.

De stillevens van Richard Kuiper doen sterk denken aan schilderijen uit de Gouden Eeuw. Van dichtbij zie je dat het foto’s zijn van afvalplastic. En het grote tapijt-om-niet-op-te-lopen van We Make Carpets. 3 bij 5 meter met vorkjes, frikandel- en frietbakjes, koffiebekertje in een patroon als van een Perzisch tapijt. Normaal keur je ze geen blik waardig en gooi je ze gedachteloos weg. Nu komen museumbezoekers er vier maanden lang naar kijken.

En wat is er nou zo duurzaam aan het Tijdelijk Museum? Ach, als het pand toch nog eens wordt verkocht, kun je zo’n museum op een andere lokatie gewoon weer opbouwen. Er staan genoeg gebouwen leeg.

www.tijdelijkmuseum.org
29 juni t/m 23 september 2013
Entree: 2,50 euro of 3 lege petflessen