Noodsituatie: papieren bij de hand bij repatriëring

Vanessa Chalhoub-Ligthart zorgt dat alle officiële documenten bij elkaar liggen, voor als de nood aan de man is. Drie keer moest ze hals over kop vluchten: twee keer uit Ivoorkust en één keer uit Libanon. Als een ware ‘ervaringsdeskundige’ op het gebied van evacuatie heeft ze nuttige adviezen voor mensen die zich ook in een precaire situatie bevinden, zoals op dit moment in Egypte.

Haar eerste evacuatie vanuit Ivoorkust was in 2004. Ze had toen te maken met geweld dat tegen blanken gericht was. De evacuatie had nogal wat voeten in de aarde omdat ze er niet op voorbereid was, maar ook de vraag ‘ga ik weg’ of ‘ga ik niet weg’ was lastig te beantwoorden. Bovendien had zij drie kinderen en was er nog eentje op komst.

Lokale informatie
Veilheidsdeskundige Glenn Schoen beaamt dat beoordeling van de situatie heel lastig kan zijn: ‘Probeer genoeg informatie te verzamelen, kijk naar de openbare orde; is er een machtsvacuüm ontstaan, waardoor er problemen komen. Praat met lokale mensen. Gevaar daarvan is echter ook dat je geen zicht hebt op het grotere geheel. Instanties en overheden hebben dat vaak wel. Dat maakt de beslissing lastig. ‘

Vanessa Chalhoub kon in 2004 de hoofdstad niet bereiken omdat de enige weg daar naartoe geblokkeerd was. ‘Via het bedrijf waar mijn man voor werkte is het uiteindelijk gelukt. Wij konden mee naar Senegal met een cacao-vrachtschip dat onder Nederlandse vlag voer. Glenn Schoen: ‘Iets praktisch als vervoer is vaak het probleem. Niet iedereen zit in een stad dichtbij transport. De ambassade meldt dan wel dat de bus klaar staat voor evacuatie maar je kan niet meer bij die bus komen.’
De tweede evacuatie, vanuit het zuiden van Libanon in 2006, was zo mogelijk nog indrukwekkender. ‘De bommen vlogen ons daar om de oren. We hebben alles afgebeld, allerlei instanties en ambassades. Er waren verzamelpunten, maar ik zat in het zuiden, ik kon daar niet weg. Uiteindelijk zijn we in twee auto’s gestapt en zijn we tussen olijfgaarden en sinaasappelplantages door weten te ontsnappen.’
Alles bij de hand
En eind december was het voor de derde keer raak: onrust in Ivoorkust na de presidentsverkiezingen. Vanessa Chalhoub besloot dezelfde dag nog het vliegtuig naar Nederland te nemen met haar kinderen. Als ‘ervaringsdeskundige’ weet ze nu dat het handig is om altijd voldoende eten in huis te hebben, papieren allemaal in orde te hebben: paspoorten, aktes (tip: registreer buitenlandse aktes in Nederland, zodat je ze makkelijk opnieuw kunt aanvragen), gezondheidsboekjes enzovoorts en bewaar alles thuis op een plek waar het in geval van nood voor het grijpen ligt.

Veiligheidsdeskundige Schoen signaleert steeds meer discussie over het tijdstip van waarschuwen. ‘Mensen vragen zich af, waarom nu al een bericht? Maar op een gegeven moment wil je niet meer zijn waar je zit of kanje niet meer weg. We zien de laatste jaren de nadruk bij ministerie en ambassades op het uitsturen van een reisadvies op een eerder tijdstip, en een dringend advies aan touroperators om niet nog meer mensen ergens op vakantie te laten gaan zodat er ook niet zoveel mensen teruggehaald hoeven worden. Daarom ook worden mensen in etappes geëvacueerd: vrouwen en kinderen en niet-essentieel personeel eerst zodat er geen grote groepen meer over zijn.’