Het regent lintjes in binnen- en buitenland
Koningin Beatrix doet haar lintjes ook neerdalen in het buitenland. Zeventien Nederlanders en niet-Nederlanders over de grens krijgen er dit jaar een opgespeld. Van een honorair consul in Chili tot en met een een watermanager in Egypte. Onder de geridderden is ook Nina Atkins-Van Kogelenberg, die zich inzet voor de sexuele opvoeding van jongeren in Zambia.
'Ik voel me zeer vereerd', zegt Nina Atkins-Van Kogelenberg aan de telefoon. Ze heeft net -vrijdagmiddag om 5 uur- de koninklijke onderscheiding gekregen. Het was een verrassing. 'Ik kwam voor een vergadering op de ambassade en toen zag ik opeens al die bekenden van me, mensen die hier in de buurt van Lusaka wonen. Ik dacht: wat doen die mensen hier?'
Toen de ambassadeur het woord nam, begreep Nina al snel wat er ging gebeuren 'Hij zei dat de koningin mij een lintje had gegeven. Ik wist niet wat ik moest zeggen.'
Paardrijles
Nina woont al 31 jaar in Zambia. Na haar studie in Nederland vertrok ze begin jaren 70 naar Zambia als verloskundige. Ze hielp er bij het opzetten van een verloskundigenopleiding en gaf er ook zelf les. In haar vrije tijd nam ze paardrijles. Daar leerde ze een Engelsman kennen met wie ze in 1971 in het huwelijk trad. 'Daarna heb ik nog tot 1987 als vrijwilliger in het ziekenhuis gewerkt.'
In de loop der jaren heeft Nina zich gespecialiseerd in sexuele opvoeding. 'Het gaat om de combinatie van armoedebestrijding en sexualiteit. Er heerst hier veel onbegrip over seksualiteit. Waar vroeger sprake was van een initiatierite van zes maanden voor meisjes, is dat nu teruggebracht tot een kitchen party die slechts twee dagen duurt. Ik heb geprobeerd uit te vinden wat aan die meisjes verteld wordt. Het verhaal dat zij te horen kregen maakte van hen een slachtoffer, en had helemaal niets te maken met gelijkwaardigheid tussen de sexen.'
HIV-preventie
Meisjes en jongens worden in Zambia gescheiden grootgebracht. Nina: 'Daardoor ziet men elkaar niet als personen, maar als sexobjecten. Dit veroorzaakt problemen op allerlei gebieden. Bijvoorbeeld op economisch vlak, maar het treft ook de gezondheid. Zo zaten we een paar jaar geleden op 30% HIV-besmettingen. Dat heeft alles te maken met het feit dat het cultureel gezien moeilijk is om een vriendschaprelatie met elkaar aan te gaan.'
Slachtoffer
Nina wil de ongezonde relatie tussen de sexen in Zambia veranderen. 'Je kunt wel aan HIV-preventie doen die medisch en sociologisch klopt, maar als het not done is om over seksualiteit te praten, gebeurt er nog niets.'
Volgens Nina moet ook de cultuur veranderen. 'Jongens en meisjes moeten leren met elkaar om te gaan, ze moeten leren om elkaar te zien als personen, die een vriendschap kunnen opbouwen, die elkaar vertrouwen, en die in hun huwelijk elkaar trouw zijn. Wij leren jongens dat het belangrijk is dat ook vrouwen plezier moeten beleven aan hun huwelijk. De vrouwen die bij mij komen, huilen alleen maar. Ze zien zichzelf als slachtoffer van het huwelijk.'
Volleybalproject
Om haar doel te bereiken heeft Nina een boek geschreven over seksualiteit voor jongens. Dit boek wordt nu door verschillende kerken gebruikt. Nina heeft The Nkokola Project opgericht, die samenwerkt met het Britse Pepaids. Ze probeert mentoren uit verschillende groepen te trainen, die dan weer met de eigen jongeren aan de slag gaat. 'Ik hoop dat ze dit boek gaan gebruiken als seksuele initiatie. Zodat ze niet alleen leren hoe sex technisch werkt, maar ook dat ze begrijpen hoe ze met elkaar kunnen praten en met elkaar moeten omgaan.'
Naast de poging om het boek toe te passen bij de initiatie, probeert Nina ook een volleybalproject van de grond te krijgen, omdat deze sport gemengd wordt beoefend. 'Na afloop bespreken we hoe het team heeft samengespeeld, wie hoe heeft gereageerd, en zo leer je elkaar kennen. Op het platteland is verder geen gelegenheid om elkaar te leren kennen.
Theater
Theater is een andere vorm die Nina gebruikt om problemen naar voren te brengen. 'Na de voorstelling kun je daar dan over discussiëren. En ten slotte probeert ze ook jongeren te trainen die onderwijs geven. 'Dat zijn jongens die geen pedagogische opleiding kunnen volgen, maar die we wel leren om elementair onderwijs te geven, om kinderen te leren lezen en schrijven.'
Nina Atkins woont in 'the bush', zoals ze zelf zegt. Ze heeft inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en doet het wat rustiger aan. Maar nog steeds werkt ze voor het Nkokola Project. 'Het is mijn passie.'