Van Damslapers tot Damschreeuwer

De Dam. Het beroemdste plein van Nederland. Toneel van gebeurtenissen die in het nationale geheugen staan gegrift. Er is nu een Canon van de Dam: de geschiedenis van een Amsterdams plein in foto’s en verhalen.

New York heeft zijn Times Square, Peking heeft het Plein van de Hemelse Vrede, Moskou het Rode Plein en Cairo het Tahrirplein. Het ‘dorpsplein’ en kloppend hart van Amsterdam is de Dam.

De Canon van de Dam, die vrijdag wordt gepresenteerd, is een project van het Amsterdams 4 en 5 mei Comité. Juist op 4 mei (Dodenherdenking) en 5 mei (Bevrijdingsdag) komen twee belangrijke tradities op de Dam samen: herdenken en vieren.

Canadese soldaten
Het Comité maakte een selectie van historische gebeurtenissen die zich vanaf 1945 op de Dam hebben afgespeeld. Natuurlijk de jaarlijkse Nationale Herdenking op 4 mei. En de Canadese soldaten die op 8 mei 1945 in hun jeeps naar de volgepakte Dam reden.

Maar ook de feestvierende voetbalfans, nadat Ajax in 1972 de wereldbeker had gewonnen. De demonstraties tegen kernwapens en de apartheid in Zuid-Afrika. De kus van de zojuist getrouwde prins Willem-Alexander en Máxima op het balkon van het Paleis. Het feest na de vrijlating van Nelson Mandela en de lawaaidemonstratie na de moord op filmmaker Theo van Gogh. De Damslapers, de hippies die op het Nationaal Monument sliepen, en de Damschreeuwer, de verwarde man die in 2010 de Dodenherdenking verstoorde.

Poppenkast
Daarnaast deed het Comité een oproep om foto’s en persoonlijke, grappige of ontroerende verhalen over de Dam in te sturen. Die waren (en zijn!) welkom op www.4en5meiamsterdam.nl/canon. Ze gaan bijvoorbeeld over de kerstboom, die jarenlang aan Amsterdam werd geschonken door het Noorse Trondheim, over de poppenkast, de duiven en de straatartiesten.

Een aantal iconische foto’s wordt op 5 mei geprojecteerd, op grote schermen tijdens het Bevrijdingsfestival op de Dam.