'Expats zijn geen outsiders meer in Den Haag'

De grote partijen zijn druk bezig met hun kandidatenlijsten voor de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september. Ook een aantal Nederlanders in het buitenland wil graag Kamerlid worden. Daaronder een opvallend nieuw gezicht: de New Yorkse consultant Eelco Keij.

Expats in de Nederlandse politiek: op zich is dat geen nieuw verschijnsel. VVD en D66 zijn de partijen die van huis uit het beste scoren bij Nederlanders in het buitenland. En bij allebei stond twee jaar geleden al minstens één voormalige expat op de kieslijst.

Niet prominent
Bij de VVD was dat ex-jachtvlieger André Bosman uit Texas. Hij kwam als dertigste op de lijst en dat bleek net genoeg om in de Kamer te komen. Intussen heeft de VVD ook de kieslijst voor komende september al bekendgemaakt, en Bosman staat opnieuw op nummer dertig. Verkiesbaar: ja. Prominent: niet echt.
Bij D66 kwam Marieke van den Akker uit Chicago in 2010 niet verder dan een onverkiesbare 25e plaats. Ze had nog gehoopt op voorkeursstemmen van expats en emigranten, maar daarvan gingen er uiteindelijk slechts 37.000 naar de stembus. Minder dan vijf procent van het totale aantal: een bekend probleem.

Terrein winnen
Toch denkt Eelco Keij dat de tijd nu rijp is voor een prominente rol van expats in Den Haag. Keij, die in New York werkt als consultant, hoopt bij D66 op een verkiesbare plaats te komen. In april nam het partijcongres al een door hem opgestelde motie aan, om van D66 dé expatpartij van Nederland te maken.

Op dat punt kan D66 terrein winnen op de VVD, denkt Keij. Want de liberalen hebben de afgelopen twee jaar belangrijke steken laten vallen. Dat kwam met name door het bij expats ongekend impopulaire wetsvoorstel om dubbele nationaliteit zoveel mogelijk te verbieden.

Dubbel paspoort
Dat voorstel kwam weliswaar van een CDA-minister en leek vooral een gebaar naar de PVV, maar de VVD deed als grootste regeringspartij weinig om het tegen te houden. Verder was het kabinetsbeleid ook niet bepaald expatvriendelijk: ambassades werden uitgekleed, toeslagen afgeschaft. En de expatberichtgeving van de Wereldomroep moest eraan geloven: leuk, maar niet het financieren waard, stelde premier Rutte.

Eelco Keij was vorig jaar initiatiefnemer van een petitie tegen het wetsvoorstel over dubbele nationaliteit. Die petitie werd getekend door zo'n 24.000 Nederlanders in het buitenland: ruim tweederde dus van het totale aantal dat in 2010 naar de stembus ging.

Succesvolle campagne
Dat momentum hoopt Keij vast te houden, als D66 hem tenminste op de kieslijst zet. De strijd tegen de nieuwe wet is nog altijd niet voorbij. En het volgende doel is wat hem betreft al in zicht: afschaffen van de al veel langer bestaande beperkingen op dubbele nationaliteit voor Nederlanders in het buitenland.

Die campagne onderscheidt hem van eerdere 'expatkandidaten', zegt Keij. 'In tegenstelling tot die anderen heb ik al een geloofwaardig profiel opgebouwd bij Nederlanders in het buitenland. De campagne tegen het wetsvoorstel heeft me veel connecties opgeleverd. Ik denk dat ik een goede stille diplomaat zou zijn.'

Interessant electoraat
Dat is ook in Den Haag niet ongemerkt voorbijgegaan, zegt hij. 'Het is nog in een ontluikend stadium, maar sinds de petitie zie ik wel een andere houding van de politiek ten opzichte van expats en emigranten.' Zo moet uiteindelijk ook de 'vicieuze cirkel' van het niet-stemmen worden doorbroken.

'Meer expats moeten stemmen, waardoor politici denken: 'hee, dat is een interessant electoraat' en op bezoek gaan bij de expats, waardoor er weer meer gaan stemmen. Daarvoor moet je enerzijds de netwerken van expats en emigranten uitbouwen en anderzijds de politici overtuigen dat expats ertoe doen.'

Geen outsiders
Al te idealistisch wil hij daar niet over zijn, zegt hij. Want van zijn contacten met Den Haag heeft hij ook geleerd dat in een situatie zoals de afgelopen twee jaar, waarin de regeringscoalitie slechts een minieme meerderheid had, zelfs fundamentele zaken opeens inzet kunnen worden van politieke ruilhandel.

Maar de tijd staat wel degelijk aan zijn kant en die van de andere Nederlanders in het buitenland, denkt Keij. 'Meer en meer mensen emigreren kortstondig, ze houden het Nederlandse nieuws beter bij dankzij internet en vliegen vaker heen en weer. Expats zijn daardoor steeds minder outsiders in Den Haag.'