Tegendraadse kunst in Amsterdam

'Impressionisme' was minachtend bedoeld, aan het eind van de 19de eeuw. Terwijl ze in Frankrijk nog met de nek werden aangekeken, kochten vooruitziende Russische verzamelaars het werk van vernieuwende kunstenaars. Het staatsmuseum De Hermitage uit St. Petersburg leent het tegendraadse werk van toen uit aan Amsterdam.

Claude Monet schilderde in 1872 zijn impressie van een opgaande zon. Hij was niet de enige vernieuwende schilder in Parijs die zich afzette tegen de gevestigde macht. Smalend schreef een journalist over het ‘Impressionisme’. Het werd een geuzennaam onder kunstenaars en liefhebbers in tijden van snelle vernieuwing. Ze brachten meer leven in hun werk, schilderden minder precies en lieten een momentopname zien.

Het kunstleven in Parijs vroeg toen nog om verfijnde en nauwkeurige werken. Schilderijen die heel precies een tafereel lieten zien, bijvoorbeeld naar een verhaal uit de bijbel of de oudheid; portretten die de werkelijkheid lieten zien, nou ja een ideale werkelijkheid.

Eind 19de eeuw werden alleen dit soort schilderijen toegelaten tot de gerenommeerde Salon des Beaux-Arts, kortweg De Salon. Maar zoals altijd waren er kunstenaars die zich niet aan de geldende normen wilden houden.

Revolutionairen
In museum Hermitage Amsterdam hangen werken van Claude Monet en andere revolutionairen als Camille Pissarro, Alfred Sisley, Édouard Manet. En ook werken van Renoir en Cézanne die zich door hen lieten inspireren. De klare lijn ontbreekt, veel details zijn weggelaten, van dichtbij zie je de streken op het doek staan. Maar toch krijg je hier een indruk van het gewone leven.

De expositie in Amsterdam is extra interessant, omdat er ook werk te zien is van tijdgenoten die destijds wel werden geaccepteerd. Er zijn soms absurde taferelen met badende hofdames of beschaafde, musicerende dames in een park; een naakt meisje dat speelt met een kat; Boulanger’s ‘Repetitie in het huis van een tragediedichter in Pompeï‘ of een slavenmarkt in het oude Rome. Elk detail is uitgewerkt en bestudeerd. Logisch dat de impressionisten iets anders wilden.

Knalrode jurk
Maar dan kom je langs een geweldig berglandschap van Gustave Doré of van de Mexicaanse keizer Maximiliaan die op zijn executie wacht -door Jean-Paul Laurens-. Verderop het portret van een trotse dame in een knalrode jurk; soldaten op een kapotgeschoten zolder tijdens het beleg van Parijs in 1870; een leeuwenjacht in Marokko door de romanticus Delacroix.

De stijl is weliswaar heel anders dan van de impressionisten, maar hier zijn grote kunstenaars aan het werk. Ook zij brengen leven in hun doeken.

Rusland
Alle werken in Hermitage Amsterdam zijn afkomstig uit de collectie van het enorme gelijknamige museum in St. Petersburg. Via omwegen waren ze daar terecht gekomen, afkomstig uit het bezit van adellijke families en rijke verzamelaars in Rusland. Na de communistische revolutie ging hun kunst naar het volk.

Het werk van de impressionisten was in Stalins tijd niet te zien, omdat de dictator er niet van hield. Gelukkig waren er museummedewerkers die het werk voor Rusland wisten te behouden. De bezoekers van de Hermitage in St. Petersburg kunnen ze weer bekijken.
Maar dankzij de innige relatie tussen de Hermitages in Rusland en Amsterdam is een belangrijk deel van de Franse werken nu in Nederland te zien.

Vincent van Gogh
Vanaf eind september kunnen de bezoekers op hetzelfde adres ook tientallen schilderijen zien van Vincent van Gogh. Het Amsterdamse Van Gogh Museum is dan een half jaar dicht voor renovatie. Dan valt goed te zien hoe ook de Nederlander Van Gogh zijn inspiratie putte uit de Franse impressionisten. Kunst in de context van zijn tijd.

Impressionisme: sensatie & inspiratie
16 juni 2012 t/m 13 januari 2013
Hermitage Amsterdam
www.hermitage.nl