Polisellende: met z'n allen het schip in

Wegwijs worden in het land van polissen en financiële concepten? Zeker als je van plan bent om naar het buitenland te gaan, zie je al snel door de bomen het bos niet meer. Maar ook in Nederland kun je aardig de mist in gaan. Zelfs als goedgebekte journalist.

Goed. Eerst maar met de billen bloot. Mijn financiële leven kon lange tijd beter. Ik was halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw nog geen week freelancer toen ik me al twee polissen liet aansmeren door twee mannen in pak die repten van een pensioengat dat nodig gedicht moest worden.
Paus en Dolle Mina’s
Deze zogenaamde ABCplannen bleken later met pensioengaten net zoveel gemeen te hebben als de paus met Dolle Mina’s. Met de kennis van nu had ik ze natuurlijk onmiddellijk moeten opzeggen. Dan was het bij deze ene kleine financiële dwaling gebleven.
Maar ja. We hebben het dus over de jaren '90. De tijd waarin the sky the limit was en je drie keer per dag hoorde een dief van je eigen portemonnee te zijn als je niet meedeed aan financiële concepten met een rendement van minimaal tien procent per jaar.
De tijd bovendien waarin wij ons eerste (en laatste) huis kochten. Wat vooraf al een hel was. We waren beginnende journalisten zonder geld die een huis zochten in Amsterdam, net als zo ongeveer de rest van Nederland.
Vochtige kelder zonder licht
Wat in de praktijk betekende dat je met zijn vijfentwintigen door een vochtige kelder zonder licht werd gedreven terwijl een ongeïnteresseerde plat Amsterdamse makelaar een riedel afstak over 'kansen om dit object geheel naar eigen smaak te verbouwen.'
Dus weken wij in 1997 uit naar een saai provinciestadje waar de huizenmarkt niet zo overspannen was. En daar begon het echte gelazer. Want waarom namen wij niet een aflossingsvrije hypotheek? Met daaraan gekoppeld een Beurs Index Plan? Dat belegde alleen in Nederlandse bedrijven. Dan zit je altijd goed.
Hoewel ons wel degelijk de keus werd gegeven om beleefd te weigeren, zouden we gek zijn geweest om niet in te gaan op deze zeer aanlokkelijke deal. Want wij, mensen zonder forse bankrekening, maar wel met een peuter inmiddels, konden relaxed achterover leunen terwijl het geld zijn werk zou doen.
Kleine lettertjes en dito kinderen
We stemden toe zonder echt te beseffen wat we tekenden. Alsof die adviseur het wél wist trouwens, er was geen doorkomen aan het contract. Later bleek dat bijna alle verzekeraars hun 'produkten' zo schimmig mogelijk opstelden om allerlei kosten te verdoezelen.
Ondertussen hadden wij wel wat beters te doen dan kleine lettertjes lezen. Er kwam nog een kind, er waren carrières en briefjes op tafel over wie wat zou doen die dag. Er moest brood op de plank. We betaalden gewoon onze verplichtingen zonder na te denken wát we nou eigenlijk betaalden.
Maar terwijl onze kinderen gestaag doorgroeiden, hadden we pas laat door dat dit geenszins het geval was met ons Beurs Index Plan. Om eerlijk te zijn: ik wist niet eens meer precies wat ik allemaal aan polissen had lopen, want alle verzekeraars waar ik mee van doen had gehad waren van naam veranderd.
De beurs trekt wel weer aan, mevrouwtje
We zagen nooit een adviseur, maar ik werd na jaren betalen toch een tikje onrustig. Ik liet onze polissen bekijken door iemand die ervoor gestudeerd had en kreeg het advies de hele handel lekker te laten doorlopen. Weliswaar waren ze verliesgevend, maar het zogenaamde 'afkopen' was nog veel duurder.
Bovendien: die beurs trok wel weer aan, toch? Maar inmiddels zijn de gouden bergen diepe dalen gebleken. Aangestuurd door de crisis gingen we een jaar of drie geleden een bankspaarregeling aan om ons huis alsnog af te lossen. En nu zitten we flink in de maandlasten.
Aangezien onze hypotheek over twee jaar moet worden ververst, was het mogelijk om het kleinste deel ervan af te kopen. Tegen een minieme boete van slechts 1000 euro. Met daaraan gekoppeld, inderdaad: ons Beurs Index Plan.
Samen het schip in
Gelukkig snapte ik nu wél wat er in het overzicht stond. Om me daar te pletter van te schrikken. Sinds eind 1997 hadden we een kleine 19.000 euro ingelegd. Het ding bleek anno 2012 een krappe 10.000 euro waard te zijn. Ik besloot tekst en uitleg te gaan vragen.
Binnen een maand zat ik tegenover de directievoorzitter van het bedrijf, een charmante Brabander. Mijn Beurs Index Plan bleekt een 100% AEX beleggingsverzekering te zijn, met een forse overlijdensdekking waarvan er indertijd heel veel zijn afgesloten.
Gelukkig maar. Honderdduizenden andere Nederlanders zijn met mij het schip in gegaan. Gedeelde smart is halve smart. Bovendien is het rendement weliswaar zeer teleurstellend, maar dat wil niet zeggen dat die 9.000 euro alleen maar verlies is. Ik heb immers ook 3000 euro aan overlijdensdekkingsrisico betaald!
Helaas niet overleden
Hoe ouder je wordt, hoe meer premie je betaalt. Logisch, want het risico op overlijden is groter. Ik had er geen idee van al zoveel betaald te hebben aan mijn eigen heengaan, en dacht opeens met een knoop in mijn maag aan de andere polissen die ik nog had lopen, allemaal met overlijdensdekkingsrisico.
Waarschijnlijk hebben wij inmiddels zoveel overlijdenspremie betaald, dat het bijna jammer is dat het nog niet van daadwerkelijk doodgaan is gekomen. Een zondige gedachte natuurlijk. Stel je voor zeg. En mocht er zoiets verschrikkelijks zijn gebeurd, dan had de overlevende in ieder geval in het huis kunnen blijven.
Dus die 3000 euro is natuurlijk geen weggegooid geld. Maar het grote euvel is dat wij hierover nooit goed zijn voorgelicht. Over allerlei 'verborgen' kosten niet. Het was in die tijd dan ook gebruikelijk dat het werk van de adviseur werd vergoed middels een schimmige 'opslag' die deel uitmaakte de premie.
Klant is weer koning
Dat gaat gelukkig tegenwoordig allemaal veel transparanter. Een klant krijgt van de adviseur gewoon een rekening voor het gewerkte aantal uren. Maar waarom gingen die beleggers van mijn premiecenten stug door met beleggen in AEX-fondsen terwijl zelfs ik al lang doorhad dat die hele handel op zijn gat lag?
Tsja. Dan had ik maar een ander beleggingsfonds moeten kiezen, want die van mij was 'hartstikke risicovol.' Overigens staat de verzekeraar nog steeds achter dit 'technisch gezien' mooie produkt. 'Iedereen leek beter te worden van de gouden jaren ’90. Niemand kon voorspellen dat het zo zou aflopen.'
Maar ja, het vertrouwen van de consument is ondertussen wel weg. En verzekeraars doen er alles aan om dit weer terug te winnen. Zo berekent niemand meer afkoopkosten als je een polis wilt opzeggen. Daarnaast zijn alle produkten aan strenge minimale eisen getoetst. De klant is kortom weer koning.
Hieperdepiep
Dat blijkt alleen al uit het feit dat ik te woord wordt gestaan door de directievoorzitter. Niet dat ik me daar veel beter door voel. Ik heb kennelijk gewoon een slechte adviseur gehad en veel pech. Wat nog eens blijkt als ik mijn Beurs Index Plan opzeg en nog eens bijna 400 euro kwijtraak tussen de opzegging en de daadwerkelijke storting . Fluctuatie van de beurs, hè. Niks aan te doen.
Wrokkig googel ik de naam van onze hypotheekadviseur van 15 jaar geleden. Hij floept meteen op mijn scherm, strak in het pak. De man zit nog steeds in de financiële dienstverlening, zie ik. Het bedrijf waarvoor hij werkt heeft zelfs een ‘Hypotheek Award' gewonnen. Hieperdepiep hoera!