Van olieveld naar gevangeniscel

Het lijkt een jongensboek. De broers Van Bilderbeek, twee ondernemende types van half Nederlandse, half Colombiaanse afkomst, stuiten in het noordoosten van Colombia op een olieveld. Ze kunnen het kopen en na jaren onderhandelen krijgen ze toestemming het in kaart te brengen. Het succes lijkt ze toe te lachen. Maar het loopt anders.

Al snel blijkt dat de vondst in het departement Cesar niet zomaar een hobby-veldje is: er zit een enorme rijkdom aan olie in de grond. Zodra het Colombiaanse staatsbedrijf Ecopetrol dat in de gaten krijgt, wordt het de gebroeders Van Bilderbeek lastig gemaakt, met juridische en financiële middelen. Zó lastig dat de broers hun concessie kwijtraken en de grote buurman, het Amerikaanse mijnbouwbedrijf Drummond, er met de buit vandoor kan gaan.

Daar houdt het niet op: een van de twee broers, Henk, wordt door de Colombiaanse justitie van zijn bed gelicht op verdenking van witwassen van drugsgeld en contacten met de paramilitairen. Hij wordt veroordeeld tot twintig jaar cel. Na een deel van zijn straf te hebben uitgezeten in Colombiaanse gevangenissen, is Henk nu om medische redenen - met toestemming van de Colombiaanse justitie – tijdelijk in Nederland.

Hij probeert zijn tijd daar ook voor iets anders te gebruiken, vertelt hij de Wereldomroep. ‘Ik ben ook met mijn zaak bezig.’

Naïef
Henk maakt een oprechte indruk als hij zegt dat hij niets te maken heeft met drugs, witwassen of paramilitairen. Volgens hem hebben hij en zijn broer Albert geen enkele misdaad begaan. Hun enige fout was dat ze te naïef waren en meenden dat twee broers het wel konden rooien in de duistere wereld van de oliebusiness.

Inmiddels weet hij dat je er altijd een groot bedrijf bij moet halen. ‘Als we na onze olievondst een grote partner in de arm hadden genomen, een bedrijf als Shell bijvoorbeeld, dan hadden we het misschien gered.’ Als kwade genius, spin in het web van intriges, noemt Henk de Colombiaanse zakenman Fabio Echeverri. Rijk, machtig, met banden met de politiek én de oliesector.

Paria
‘Ik lijk nu vrij’, vertelt Henk van Bilderbeek. ‘Maar in feite ben ik van de ene gevangenis naar de andere gegaan.‘ Hij heeft vier kinderen, van wie alleen de jongste nog thuis woont. Die is nu met haar moeder in Colombia. Om het meisje te sparen, hadden Henk en zijn vrouw haar eerst niet verteld dat hij in de gevangenis zat. Het kind werd in de waan gelaten dat papa onverwacht op reis moest. Door dat leugentje kon ze ook niet bij hem op bezoek in de gevangenis. Uiteindelijk hebben ze het wel verteld, maar Henk heeft het er nog altijd moeilijk mee. Hij vindt zijn dochter het grootste slachtoffer van de affaire.

Van Bilderbeek heeft een hartkwaal, maar hij redt zich wel, zegt hij. Als hij voelt dat de spanning hem te veel wordt, dan gaat hij lopen. Soms wandelt hij wel drie uur op een dag.

Over de olie-affaire blijft hij fel: ‘Je kunt niet zomaar iemand opsluiten, bij  z’n familie weghalen. Ik ben van drugsdealer of witwasser naar paramilitair gegaan. Zonder bewijzen. Ik ben helemaal geblokkeerd in het internationale systeem omdat ik een paramilitair zou zijn; ik ben een absolute paria.’ Op zijn minst zou hij excuses van de Colombiaanse overheid willen horen.

Zakendoen met paramilitairen
Colombia-kenner Edwin Koopman zegt dat het voor bedrijven in dat land erg moeilijk is om zich afzijdig te houden van de gewapende strijd. Grote ondernemingen in Colombia doen, met name als ze ver buiten de steden zitten – zoals vooral geldt voor olie- en landbouwbedrijven – vaak zaken met gewapende groepen.

‘Daar is geen ontkomen aan. De guerrillero’s bewaken bijvoorbeeld treinen en olievelden. Daar móet je zaken mee doen, anders pakken ze jouw mensen. Daarom zet je je eigen bewakers aan het werk. En dat zijn vaak paramilitairen.’ Henk zegt dat hij nooit contacten heeft gehad met welke gewapende groep dan ook.

Koopman merkt overigens op dat de Colombiaanse justitie een goede naam heeft in vergelijking met andere Latijns-Amerikaanse landen. ‘Zij heeft de afgelopen jaren bewezen onafhankelijk te kunnen opereren van de politiek.’

Duidelijk
De ambassade van Colombia in Nederland is duidelijk over de zaak: 'el señor Van Bilderbeek' heeft een misdrijf begaan en is daarvoor door de Colombiaanse rechter veroordeeld. De woordvoerder kan daar verder niets aan toevoegen.