André Kuipers bracht de ruimte dichterbij

De Nederlandse ESA-astronaut André Kuipers keerde zondag terug op aarde na een verblijf van ruim zes maanden aan boord van het internationale ruimtestation ISS. De achterblijvers op aarde volgden het doen en laten van Kuipers op de voet, via Twitter en live videoverbindingen. Kuipers bracht de ruimte een stukje dichter bij de aarde.

'Die houdt nooit meer op met lachen', klonk het toen André Kuipers ruim een half jaar geleden door de luchtsluis voor de tweede keer in zijn leven het ruimtestation ISS binnenstapte. Stralend begroette de Nederlander zijn collega’s. Zelf omschreef hij het als 'thuiskomen'.

Enthousiast
Vanuit zijn 'tweede huis' startte Kuipers een enthousiaste stroom berichten, tweets, foto's, video's en vraag- en-antwoordsessies met zijn publiek op aarde. Kinderen in Nederland zijn behoorlijk enthousiast geraakt, ziet Hans van der Lande van de ruimtevaarttentoonstelling SpaceExpo in Noordwijk. 'We krijgen twee tot drie keer zoveel bezoekers als normaal. Jonge kinderen hoeven we niet meer uit te leggen wat een raket is. Ze willen weten wat zwaartekracht is en waarom we ruimtereizen maken.'

Van der Lande kent geen enkele school die niet op een of andere manier meedoet aan het project Ruimteschip Aarde, dat is gericht op de hoogste klassen van de basisschool en de laagste klassen van de middelbare school. 'Dat is enorm aangeslagen. Kinderen zijn geïnteresseerd in het hele team dat zo'n ruimtereis begeleidt, en laten zich daardoor inspireren.'

Uit het hart
Ook het Wereld Natuur Fonds (WNF) is erg blij met André Kuipers. De astronaut maakte vanuit het observatiedek van het ruimtestation, de Cupola, honderden foto’s waarmee hij miljoenen mensen bereikte. 'Zijn boodschap is dat we zuinig moeten zijn op de natuurlijke rijkdommen van de aarde. We hebben er maar eentje, daar moeten we netjes mee omgaan', zegt Dylan de Gruijl van het WNF. Kuipers werd na zijn eerste ruimtereis op eigen verzoek WNF-ambassadeur.

Zijn foto’s toonden niet alleen de schoonheid van de aarde, maar ook de gevolgen van ontbossing en natuurrampen, en de voortgaande verstedelijking. De nachtelijke verlichting is zelfs zichtbaar vanuit de ruimte. Kuipers begeleidde vanuit de ruimte Earth Hour en lanceerde het WWF Living Planet Report, een unicum in de geschiedenis van de natuurbeschermingsorganisatie. De Gruijl: 'Die betrokkenheid komt uit zijn hart. Hij krijgt geen papiertje voorgelegd. Dat doet hij zelf.'

Commerciële ruimtevaart
Het hoogtepunt in technisch opzicht is voor Philippe Schoonejans, hoofd robotica van de afdeling bemande ruimtevaart van de ESA, de geslaagde koppeling tussen het ruimtestation en het commercieel geproduceerde, onbemande ruimtevaartuig Dragon. Kuipers haalde het vaartuig met de robotarm veilig binnen. Een manoeuvre waarop hij weken heeft geoefend. Schoonejans ziet nieuwe perspectieven: 'Het blijkt mogelijk dit soort vluchten op commerciële basis uit te voeren, zonder dat daar nog een overheid tussen zit. Dat is vooral belangrijk voor de Amerikanen.'

De VS werken aan een vervanger van de space shuttle, die met pensioen is. In de tussentijd reist de ISS-bemanning met een Russische Sojoez heen en weer. De Dragon kan met enkele aanpassingen behalve vracht, ook maximaal zeven mensen vervoeren. Daarmee worden de Amerikanen minder afhankelijk van de Russen.

Bezuinigingen
Hoewel Kuipers' reis in meerdere opzichten een succes is, wil de Nederlandse regering het budget voor ruimtevaart in 2015 met 33 miljoen euro terugschroeven op een budget van 100 miljoen per jaar. Ruimtevaart is te duur in tijden van crisis. 'Ongelofelijk jammer als die bezuinigingen doorgaan', zegt Schoonejans. De status van Nederland als high tech-land loopt een flinke deuk op. De werkgelegenheid van onderzoekers en opdrachten voor Nederlandse technologiebedrijven komen op de tocht te staan. Volgens VNO-NCW scheelt dat zo'n 240 miljoen aan inkomsten.
Bezuinigen op het ruimtevaartprogramma betekent ook dat Nederlandse wetenschappers minder (medische) experimenten kunnen uitvoeren in het ISS. Onderzoek dat op aarde niet mogelijk is. Ondanks de hoge kosten leveren dit soort experimenten wel degelijk extra informatie op.

Afscheid nemen
Kuipers heeft op dit moment nog andere zaken aan zijn hoofd. Na zijn landing in Kazachstan gaat hij eerst naar Houston (VS) voor een debriefing en daarna mag hij eindelijk met zijn gezin op vakantie. Op 30 augustus krijgt hij een groots onthaal op de boulevard van Noordwijk. Maar voor het zover is, heeft Hans van der Lande van de SpaceExpo nog een goede raad: 'Ga voor vertrek nog een keer rustig in de Cupola zitten en kijk om je heen. Neem de tijd om afscheid te nemen.'