Sluiting Nederlandse ambassades: volgen er nog meer?

Gerold op de Ramblas? Met een beetje geluk is het uitje naar Barcelona straks niet helemaal verpest. Minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken heeft openheid gegeven over zijn reorganisatieplannen van het Nederlandse diplomatieke corps. Aardige kans dat er tóch geen lange reis naar Madrid nodig is voor een noodpaspoort.

De toekomst van de Nederlandse diplomatie. Er hebben zonder enige twijfel saaiere debatten op de agenda gestaan van de Kamercommissie Buitenlandse Zaken. Nederland heeft nu 113 ambassades, 24 consulaten-generaal en 19 posten bij volkenrechtelijke organisaties.

Volgens de plannen van Buitenlandse zaken moeten in totaal negen ambassades de deuren sluiten: vier in Afrika, vijf in Latijns-Amerika. Ook binnen de Europese Unie kan de diplomatieke dienst minder omvangrijk, is de algemene gedachte en in China en Panama komen er vertegenwoordigingen bij.

Nederlanders in 't buitenland
De nadruk komt te liggen op economische diplomatie, maar ook in de toekomst is er meer in de wereld dan geld verdienen. Koopman of dominee? Rosenthal: 'Liefst een koopman die maatschappelijk verantwoord onderneemt.'

In de beraadslagingen liet de minister weten het lot van Nederlanders in het buitenland te zullen meenemen in de komende onderhandelingen over samenwerking met andere landen, maar garanties geeft hij niet. Zo staan niet alle landen open voor samenwerking. Met name met het Verenigd Koninkrijk lopen de onderhandelingen over een Europese diplomatieke dienst moeizaam.

[related-articles]DigiD
Er is nog een klein beetje goed nieuws voor expats en emigranten zonder DigiD, de digitale overheidssleutel tot belastingopgaven en pensioenoverzichten. Op verzoek van de PVV wordt vaart gezet achter het plan om op Schiphol een DigiD-loket te openen.

Maar waar ging het debat verder over? Neem de zin of onzin van onze ambassade in Vaticaanstad. Een paar kilometer van de Heilige Stoel is er in Rome nog één. De laatste blijft bestaan, de ambassade in Vaticaanstad gaat dicht. En waarom moet Uruguay dicht en hebben we wel een vertegenwoordiger in Sao Tomé en Principe of Belize nodig?

Onze ambassade in hoofdstad Bakoe in Azerbeidzjan, heeft die zin? Worden we weer echte harde koopmannen met enkel oog voor klinkende munt en zetten we de dominee in ons overboord?

Te duur
Over twee punten waren alle deelnemers van de grootste partijen het eens: diplomatie is belangrijk in een globaliserende wereld. Maar zoals het nu gaat, is het veel te duur. Hoog tijd om het klassieke model met zoveel mogelijk rood-wit-blauw over de wereld flink op te frissen. Tijd voor 'laptopambassadeurs' en vooral samenwerking met goedgezinde (Europese) landen.

Met de reorganisatie hoopt minister Uri Rosenthal zeker 55 miljoen euro te besparen. Het is duidelijk dat met name eenmansposten zich zullen moeten bewijzen. Zijn de baten groter dan de kosten?

Laptopambassadeur
Kan een 'laptopambassadeur' het werk doen vanuit een grotere standplaats in de regio of vanuit Den Haag? Henk-Jan Ormel van het CDA waarschuwde de minister. De aanwezigheid van een ambassadeur geeft cachet. Hij of zij moet zich onderdompelen in de samenleving. Op ieder moment moet de ambassadeur een minister tegen het lijf kunnen lopen. Dat gebeurt niet als je een ambassade opheft.

Consulaat Barcelona
Het consulaat in Barcelona verdwijnt, maar de minister denkt aan alternatieven voor gestrande reizigers. Misschien kan de honorair-consul een rol spelen en de samenwerking met de vestiging van de ANWB-Alarmcentrale loopt goed. 'We laten Henk en Ingrid (red. de gewone man) niet in de warmte staan.'

Meerdere partijen willen zwaar inzetten op belangrijke posten als Brussel, maar adviseren kritisch te kijken naar kleinere standplaatsen. Wellicht kunnen 'éénpitters' als Slovenië samenwerken met andere lidstaten. Laat de ambtenaar van dienst maar een heel scala aan paspoorten voorradig hebben.

Veranderende wereld
Dat de veranderende wereld vraagt om een herziening van Nederlandse diplomatieke aanwezigheid is nauwelijks een punt van discussie in de Haagse politiek. Met Afrika en Latijns-Amerika mag het wel wat minder.

Ewout Irrgang (SP) opperde voor een samenwerking met Duitsland dat sinds kort vertegenwoordigd is in Iraaks Koerdistan. Van Atzo Nicolai en de meeste andere fractiespecialisten mag het accent flink naar het oosten, met name China en India, verschuiven.

Raad van advies
Minister Rosenthal stelt in ieder geval een raad van advies aan om tot een zo constructief mogelijk corps diplomatique te komen. Want de geschiedenis leert: als je de deur van een ambassade eenmaal sluit, is heropening een lange weg.