Hoben na Aruba ta kuri riesgo di bira delinkuente pa motibu di muchu poko edukashon. 75 porshento di populashon trahadó di Aruba no ta yega mas leu ku LBO. Komo ku hubentut no tin un karera eskolar i no ta siguí enseñansa sekundario faktornan den nan proksimidat ta sali nan di malu.
Esaki ta loke investigadó Hellen van der Wal ta presentá den su buki ‘Achtergronden van Jeugddelinquentie in Aruba’ (Motibunan pa delikuensha hubenil na Aruba). Van der Wal, ku na 2008 a publiká e buki ‘Jeugddelinquentie in Aruba’ i ku na 2011 a promové riba e tópiko aki, djaweps a tene un diskurso na Universidat di Aruba. “E buki ta un elaborashon popular di mi tésis”, Van der Wal ta splika.
Faktornan
Den su kresementu pa bira adulto un mucha ta eksperienshá influensha di ‘faktornan di riesgo’ i ‘faktornan di protekshon’, Van der Wal ta bisa. E proménan ta oumentá e chèns ku e mucha ta hañ’é ku problema: por ehèmpel mayor delinkuente òf amigu pafó di skol.
[related-articles]Faktornan di protekshon por evitá kondukta problemátiko of hasi esaki menos. Ehèmpelnan ta e maestro ku ta kompadesé i ta inspirá e mucha òf e coach di deporte ku ta bira un ehèmpel pa e mucha.
Na tempu
“Ta sumamente importante pa identifiká tur dos tipo di faktor na tempu seka un mucha hoben ku sea ta ’borotá i ta problemátiko’ òf ta ‘ketu i fèrdrit’. E ora ei na tempu por duna un balansa korektivo”, Van der Wal ta rekomendá.
No por kita mayor delinkuente òf ADHD tampoko. Pero por kombatí e faktornan di riesgo aki ku e propio atenshon speshal.