This is the light edition of the RNW website. Click here for the full version.
13 May, 2012 - 13:11

Opio afgano ta laga pista di morto i perdishon atras

Kunukeronan di amapola na Afgánistan, prostitutanan bisiá na Ukrania, ku tin VIH, barionan destrosá na Somalia i turistanan di droga na Hulanda. Heroina ta laga su marka destruktivo rònt mundu. E periodista hulandes Antoinette de Jong i fotograf Robert Knoth a profundisá nan mes 20 aña largu den e fenómeno di amapola di opio afgano i loke esaki ta proboká rònt mundu. Nan buki ku relato i potrètnan a kaba di sali riba merkado.

Anualmente, 65 bion dòler ta sirkulá mundialmente den trafikashon di opio. Un parti mashá chikí dje sèn akí ta bai pa kunukeronan, hefenan militar i e Taliban na Afgánistan, periodista Antionette de Jong ta bisa. E sobrá, mas o ménos sesenta bion, ta prosedente dje ruta komersial. ‘Nos a biaha mashá riba e ruta akí pa opservá kiko t’e impakto dje heroina n’e paisnan k’e penetrá.’ E impakto aki ta desastroso.

Amapola pa arma
Ora ku trupanan soviétiko a invadí e pais i a instalá un gobièrnu di marioneta, e afgánonan a kuminsá kultivá amapola di opio riba gran eskala. Rebeldenan afgano tabata hasi uzo dje produkshon di amapola pa kumpra armanan ílegal. For dje momentu ei, tur intento pa pone kunukeronan afgano kambia di kultivo, pa mayor parti, a faya. Opio simplemente ta muchu lukrativo.

Miónes di afgano ta gana nan sèn mediante di trafikashon di opio. Kunukero i muchanan ta lembe nan dedenan durant’e kosechamentu dje amapolanan i nan mes tambe ta kai den adikshon. Segun De Jong, miónes di hende den e paisnan bisiña di Afgánistan tambe ta luchando ku adikshon di heriona. ‘Den e siudat pakistani, Karachi, un kultura di arma i droga ta rèina. Nan a hiba e siudat na rant di presipisio.’ Trafikashon di opio i e korupshon na gran eskala ku esaki ta trese ta debilitá e stabilidat den paisnan di Asia sentral.

Kosovo a paga guera ku heroina
De Jong ta blader den e buki ‘Poppy, trails of Afghan heroin’ (‘Amapola, rastronan di heroina afgano’) i ta mustra riba un potrèt di dos sòldá armá den e guera di Kosovo na Oropa sùitost. A saka e potrèt na aña 1998. ‘E kosóvonan a finansiá nan lucha via dje trafikashon di heroina afgano. Despues dje guera tambe nan a keda aktivo den e trafikashon aki. Ainda nos ta sinti e eféktonan i práktikanan mafioso.’

E rusianonan ta konsumidónan grandi: nan ta konsumí un kinta parti di tur e heroina afgano. E adikshon di heroina ta kousa un eksploshon di infekshonnan di VIH i sida bou di chòler i prostitutanan. Na Ukrania tambe prostitutanan bisiá i infektá ta forma un problema grandi. Despues, e ruta di heroina ta sigui via di Hulanda – pais distributivo – pa Inglatera i otro estadonan oropeo.

Prostitushon i turismo di droga
Mèimèi di añanan nobenta, de Jong i fotograf Robert Knoth a bin kai na Spangen tambe; un bario atrasá na Rotterdam. ‘E habitantenan a lanta kontra dje prostitushon i turismo di droga. E molèster ku bo ta eksperensiá einan, bo ta topa den otro estádonan grandi di Oropa tambe’, De Jong ta bisa.

Den tur su añanan di opservashon, el a logra yega n’un solushon inisial pa tur e problemanan ku heroina ta okashoná? Esaki no ta fásil, De Jong ta bisa. ‘Bo tinku krea kondishonnan stabil den henter e kadena, i sòru pa hendenan haña otro fuentenan di entrada. Hende no ke kolaborá ku e trafikashon di opio, pero ta hasi esaki pasobra nan no tin eskoho.’ Komo ehèmpel e ta menshoná e guardianan fronteriso na Tadjikistan ku ta gana solamente 20 dòler pa luna. E tentashon pa kolaborá ku narkotráfiko ta grandi e or’ei.

Ofresé un otro perspektiva
De Jong: ‘Si bo por ofresé hende un otro perspektiva i por kombiná esaki ku kombatimentu di krímen i legalisashon di droga, e or’ei bo tin algun medida ku por sirbi. Lástimamente, mayoria gobièrnu no ta wak mas ayá ku ún periodo gubernamental.’

Segun e, gobièrnunan mes tambe ta probechá direktamente dje tráfiko di heroina. ‘Segun kálkulonan, aña pasá a pasa sinku bion dòler kèsh pa Dubai, kaminda a kambia e montante aki den raskashelunan briante, i sentronan komersial luhoso.’