This is the light edition of the RNW website. Click here for the full version.
6 October, 2011 - 14:25

Riesgo grandi pa falta di maneho di hubentut rubiano

Situashon di delinkuensha hubenil na Aruba ta mió di loke a spera. Sinembargo algun mehorashon fundamental ta nesesario sí riba terenu di maneho di hubentut. Esaki ta mensahe di hurista arubano Hellen van der Wal den su tesis 'Jeugdigen in Aruba: hoe worden ze (niet) delinquent?'. Van der Wal a doktorá 26 di sèptèmber último na Vrije Universiteit di Amsterdam.

E echo ku grado di kriminalidat bou di hubentut rubiano por pasa, bon mirá ta un koïnsidensia di suèltu, asina por konkluí for dje investigashon. "Tin hopi faktor di riesgo, pues bo ta ferwagt ku lo tin mas delinkuensha hubenil." Kompará ku Hulanda, hubentut arubano ta menos violento. Ladronisia chikí i pèstermentu ta e delitunan mas frekuente na e isla.

Van der Wal, miembro di Raad van Advies di Aruba, ta haña ku mester obedesé e normanan di Tratado internashonal pa Derechi di Mucha (IVRK). Den dje a formulá e derechi pa mucha desaroyá óptimamente. Aruba a firma e tratado na 2001. "Esei ta un responsabilidat kardinal di gobièrnu." Enseñansa i dibertishon mester drecha na Aruba, na su pareser, pasobra asin'ei ta evitá delinkuensha.

Hulanda a pasa límite

No ta tur ora Hulanda ta un bon ehèmpel, asina Van der Wal ta remarká. Aya Jeugdzorg (sekshon di Kuido di Hubentut) 'a pasa límite' ku profeshonalisashon dje problemanan. "Mayornan no ta siña eduká mas. No mester bai dje leu ei." Aruba tin e oportunidat di hasi un mió trabou, sobretodo ku dunamentu di asistenia. Ma último dies aña no a hasi un todo por todo ku elaborashon di IVRK. "No ta sufisientemente konsiente di esei."

Otro aña Aruba mester bolbe raportá riba kumplimento ku IVRK. Van der Wal ta spera ku en bista di esei lo traha duru den aña binidero riba por ehèmpel introdukshon di enseñansa mandatorio i riba un plan integral di maneho di hubentut. "Mi ta spera ku nan ta duna prioridat na esei." Den seno di Reino tin e posibilidat pa traha huntu riba tratado internashonal. Van der Wal ta spera ku esaki lo sosodé  riba terenu di maneho di hubentut i enseñansa.