Dag van de Koning; nog even niet

Koningin Beatrix geniet nog steeds van haar ‘vak’, weten insiders. Op 30 april viert zij weer Koninginnedag, dit keer in twee plaatsen in het midden van het land, Rhenen en Veenendaal. Door persoonlijke en nationale drama’s getekend, maar aftreden is nog niet aan de orde. Ze is vastbesloten het land in deze onrustige tijd mee op de rails te houden. Een beschouwing van Koningshuisdeskundige Ben Kolster aan de vooravond van Koninginnedag.

‘Beatrix, Oranje onder vuur’ is de titel van een vierdelige televisieserie die deze winter door de VPRO werd uitgezonden. Actrice Willeke van Ammelrooy speelt daarin een door persoonlijke en nationale drama’s getekende oudere Beatrix. Het lijkt in deze productie wel of niets de vorstin tijdens haar regeerperiode bespaard is gebleven.
Vooral niet op het persoonlijke vlak. De ziekte van haar echtgenoot prins Claus, de politieke perikelen rond verloving en huwelijk van de Prins van Oranje met Máxima Zorreguieta, het uit de familieband springende Bourbon-Parmanichtje Margarita en de aanslag in Apeldoorn op Koninginnedag in 2009. Daar is inmiddels het dramatische ski-ongeluk van haar tweede zoon Friso nog bij gekomen.
Speculeren zinloos
Toch lijkt het er in deze film op dat koningin Beatrix nog het meest wordt geobsedeerd door de vraag, wanneer en vooral op welke wijze ze de troon moet overdragen aan haar zoon Willem-Alexander. Een vraag die ook ieder jaar weer terugkeert op haar echte verjaardag en eind april rond Koninginnedag. Het staatsrecht regelt dat de vorst - en de vorst alleen - bepaalt wanneer en hoe hij (zij) abdiceert. Het is dus voor iedereen zinloos te speculeren wanneer Beatrix zal aftreden. Hoewel sommige Oranje-watchers graag suggeren meer te weten.
Maar wat zouden voor de koningin de mogelijke redenen kunnen zijn om op enig moment terug te treden als staatshoofd? Haar lichamelijke en geestelijke gezondheid. Maar die zijn, voor zover we weten, in goede staat. Insiders melden dat ze nog steeds van haar ‘vak’ geniet. Familiaire omstandigheden? Bekend is dat ze haar zoon en schoondochter zo lang mogelijk wil laten genieten van hun nog jonge gezin. De herinnering aan haar gelukkige jaren samen met Claus en de kinderen op kasteel Drakensteyn spelen daarbij een grote rol.
Kersttoespraak
De nationale politieke en maatschappelijke ontwikkelingen van dit moment? Ze volgt met zorg de afkalving van het ooit zo stabiele politieke midden op het Binnenhof, en de groei van populistische partijen ter linker- en rechterzijde. Ontwikkelingen waarop zij niet publiekelijk mag reageren, maar waarover haar ongenoegen soms subtiel doorklinkt in haar jaarlijkse Kersttoespraak. Nu het kabinet Rutte is gevallen, de economische crisis aan blijft houden en er voor begin september nieuwe verkiezingen zijn aangekondigd, zal zij zelf nog een keer al haar ervaring willen inzetten om het land op de rails te houden.
Dag van de Koning
Ongetwijfeld hoopt de koningin dat Nederland in rustiger vaarwater zal terechtkomen, zodat zij haar missie aan haar zoon kan overdragen. Want zij weet natuurlijk ook wel dat over niet al te lange tijd onafwendbaar een nieuwe Oranje-generatie moet aantreden. Binnenskamers zal dat niet leiden tot de dramatische woordenwisselingen zoals in de tv-serie werd gesuggereerd. Hoewel deze variant erg leuk was om te zien. Dezer dagen is het weer Koninginnedag, maar de Dag van de Koning zal over niet al te lange tijd zeker aanbreken.