Wereldreis Concertgebouworkest via 30 steden

Het Koninklijk Concertgebouworkest gaat in 2013 zeven keer op reis en doet dan 6 werelddelen aan. Het ‘beste orkest van de wereld’ viert daarmee zijn 125-jarig bestaan. Met 48 concerten op 30 lokaties kan je spreken van een wereldtournee. En dan thuis in Amsterdam speelt het vermaarde orkest ook nog 71 concerten. Voor de musici wordt een heel zwaar jaar.

In het najaar van 1888 stond er een file van koetsen naar Amsterdam-Zuid. Het pas opgerichte Concertgebouworkest gaf zijn eerste concert in het gloednieuwe Concertgebouw, destijds aan de rand van de stad.

Gebouw en orkest hebben inmiddels een wereldnaam opgebouwd. De grootste solisten en dirigenten waren en zijn nog steeds vereerd om met het orkest te werken, in de zaal met die unieke akoustiek. En nog steeds stroomt het publiek toe.

Ambassadeur
Het –sinds 1988 Koninklijk- Concertgebouworkest is een van de belangrijkste culturele ambassadeurs van Nederland. Het orkest werd een paar jaar geleden uitgeroepen tot beste symfonie-orkest ter wereld.

Maar al decennia lang reisden de musici regelmatig over de hele wereld, terwijl het ook via grammofoonplaten en radio-uitzendingen wereldwijd zijn faam heeft gevestigd. Dat laatste mede dankzij Radio Nederland Wereldomroep, die opnamen van de Amsterdammers naar radiostations over de hele wereld verspreidde.

Amsterdammers? Algemeen directeur Jan Raes nuanceert het beeld: ‘In het orkest, dat bestaat uit 120 musici waarvan ongeveer 70 uit Nederland en 50 uit de rest van de wereld, zijn meer dan 20 nationaliteiten vertegenwoordigd. Het is een afspiegeling van de wereld.’

Op reis
Op 27 januari 2013 begint de wereldtournee met een concert in het Duitse Frankfurt. Tweeënhalve week van huis, eindigend in Washington en New York. Dan in maart 4 concerten in Zuid-Afrika, inclusief een educatief concert met het sprookje ‘Peter en de Wolf’.

De laatste week van juni weer een oversteek naar Amerika: 6 concerten in Sao Paulo, Rio de Janeiro en Buenos Aires. In augustus en september een paar concertreizen in Europa.
Maar dan in november drie weken nog verder van huis. Via Rusland, naar China en Japan, zelfs tien dagen in Australië. ‘Hiermee voldoen we aan de vraag om te spelen in de belangrijkste concertzalen,’ zegt directeur Raes.

O ja, tussen de concerten en het reizen door hebben de musici af en toe wel een dagje vrij.

Componisten
Tijdens het jubileumjaar speelt het orkest vaak werk van componisten die zelf ooit met het orkest hebben opgetreden. ‘Ein Heldenleben’ heeft Richard Strauss in 1898 nota bene aan het Amsterdamse orkest en dirigent Willem Mengelberg opgedragen. Ook van Gustav Mahler, Serge Rachmaninow, Bela Bartok en Witold Lutoslawski staan stukken op de lessenaar.  

In de passietijd –voor Pasen- komt ‘Golgotha’ aan bod van de Nederlands-Zwitserse Frank Martin(1890-1974). Daarnaast componeert de nestor van de Nederlandse componisten Louis Andriessen een nieuw stuk voor het orkest, evenals de Fin Magnus Lindberg. Hun werken klinken bij het openingsconcert in januari, danwel  bij het verjaardagsconcert in november.

Dirigenten
Tijdens het jubileumjaar staat de Letse chef-dirigent Mariss Jansons vaak bij het orkest op de bok. Bij het Sterrenjubileum in april geven ook zijn voorgangers Riccardo Chailly en Bernard Haitink acte de présence. In dit concert komen zelfs 3 solisten: de Chinese pianist Lang Lang, de Amerikaanse bariton Thomas Hampson en de Nederlandse stervioliste Janine Jansen. Die avond viert ook het gebouw zijn 125ste verjaardag.

En –zoals gewoonlijk- zijn er meer gastdirigenten van faam bij het orkest, zoals Iván Fischer en Gustavo Dudamel. Ook Antonio Pappano, de grote operadirigent, staat voor het orkest. Voor die gelegenheid, in augustus, is dat op een enorm drijvend ponton op de Prinsengracht. Dan speelt het orkest zelfs dat ene klassieke Hollandse lied: ‘Aan de Amsterdamse grachten’.

Boeken, CD’s en DVD’s over en met het orkest komen in 2013 weer uit. Er komt ook een grote CD-uitgave van de live-radio opnames die de Wereldomroep eerder heeft samengesteld. Deze Anthology of the Royal Concertgebouworchestra beslaat de periode vanaf 1935 tot 2000, met zo’n 140 CD’s. Daarnaast lanceert het orkest volgend jaar een speciale app. Daar kun je niet alleen informatie krijgen, maar ook kan je er volledige concerten beluisteren.