Surinamers blijven geloven in rechtsstaat

In Amsterdam werden afgelopen weekeinde drie bijeenkomsten gehouden over het Decembermoordenproces en de amnestiewet. Veel aandacht was er voor de nieuwe wending in het proces nu de krijgsraad de zaak heeft opgeschort. Dat betekent een nieuwe vertraging, maar zowel in Nederland als in Suriname is er verder veel onduidelijkheid.

Het Surinaams Inspraakorgaan (SIO) hield in Amsterdam voor het eerst een bijeenkomst over de Decembermoorden. Bharti Girjasing vroeg zich af of de Surinaamse Nederlanders invloed kunnen uitoefenen. "Als jongere vind ik dat belangrijk. Naast mij zijn er meer Surinaamse studenten in Nederland die teruggaan. Het is ook mijn land." Zij vindt dat de trias politica beschadigd is door de inmenging in een rechtszaak.

Girjasing wil blijven strijden voor een democratische rechtsstaat. De algemene mening in Amsterdam leek te zijn dat het proces moet doorgaan. De krijgsraad moet moed tonen en de amnestiewet naast zich neerleggen. "Het recht moet zijn loop hebben", zegt jurist Johan Strijk.

Hoop en vrees
Maar de krijgsraad vindt zichzelf niet bevoegd om de amnestiewet te toetsen aan de Grondwet van Suriname. Nabestaande Helen Kamperveen werd tijdens de zitting van vrijdag heen en weer geslingerd tussen hoop en vrees. "Af en toe dacht ik: het gaat goed. Nu weet ik niet meer wat ik ermee moet." Positief is dat het proces niet is stilgelegd, vindt ze.
Nu de auditeur militair de amnestiewet moet laten toetsen weet niemand hoe het verder moet, zo lijkt het. Eigenlijk is daar een Constitutioneel hof voor nodig, maar het oprichten daarvan kost veel tijd. Lilian Gonçalves, één van de nabestaanden, ging special naar Suriname om het proces bij te te wonen. In Nederland is zij lid van de Raad van State. Zij vond de zitting erg spannend, zei ze na afloop: "Ik heb nog nooit meegemaakt dat je in een uur zweeft tussen hoop en wanhoop." De uitspraak vond ze ingewikkeld, maar ook zij vindt het positief dat het proces doorgaat. Zij denkt dat de krijgsraad zorgvuldig heeft gehandeld.
Verdachte Ruben Rozendaal, die op de vorige zitting een belastende verklaring aflegde tegen president Desi Bouters, is blij met de uitspraak. Hij wil dat het proces doorgaat: "Ik wil vrijgesproken worden." Stoppen van het proces zou een zware slag betekenen voor de rechtsstaat, vindt hij.
Vertrouwen
De nabestaanden van de slachtoffers van de decembermoorden hoopten dat er vrijdag eindelijk duidelijkheid zou komen. Graciela Kamperveen is dubbel nabestaande: ze is de dochter van Andre Kamperveen en ook schoondochter van Harold Riedewald. "We wachten al dertig jaar op gerechtigheid", zegt ze. Nieuw uitstel kan er ook nog wel bij: "Ons is onrecht aangedaan, maar ik weet dat dingen niet zo gemakkelijk gaan." Ze wacht nog even af wat er met de rechtszaak gebeurt. Kamperveen blijft hopen en vertrouwen op voortzetting van de zaak.

Veel Surinamers vrezen voor onrust in het land als het proces doorgaat. Volgens Soenil Oemrawsing, de woordvoerder van de nabestaanden, is er al sprake van intimidatie en bedreiging vanuit de kant van de regering. Hij verwijt president Bouterse dat aan te wakkeren met polariserend en racistisch gedrag. Hij schamperde op een bijeenkomst een week eerder dat de deelnemers aan de demonstratie tegen amnestie allemaal een lichte huidskleur hebben.

Verder bestempelde hij tegenstanders van de amnestiewet als vijanden van het Surinaamse volk. Oemrawsingh riep Bouterse op om zich verzoenender op te stellen en minder haat te zaaien: "Mensen leven nog met trauma's. Kom tot vrede, wees dapper. Bedreig kinderen van Suriname niet!"