Filmmaker voor het volk wil speelfilm over De Kom maken

Een filmmaker van en voor het volk. Zo ziet cineast-regisseur Frank Zichem zichzelf. Een jongen uit de volkswijk Beekhuizen in Paramaribo, die goed kon tekenen, en in de jaren ’60 naar Nederland ging om te studeren. Via de striptekeningentafels van de Toonder Studio’s in Amsterdam, belandde hij op advies van een bevriende cameraman, op de Filmacademie.

In de jaren na zijn afstuderen ontwikkelde hij zich tot een ervaren documentairemaker. Voor de IKON-televisie maakte hij onder meer de jeugdserie Kon Hesi Baka/Kom Gauw Terug over het kinderleven in Suriname voor de onafhankelijkheid. In Duitsland werkte hij jarenlang mee aan de populaire televisie-dramaserie Stadtklinik voor het entertainmentbedrijf van John de Mol.

Medicijnen
Toch wilde Frank Zichem in eerste instantie geen filmmaker worden: "Ik heb altijd medicijnen willen studeren." Hij wilde zo de ambitie van zijn moeder waarmaken, die haar studie had moeten afbreken om voor de kinderen te kunnen zorgen. Maar hij werd aangenomen op de Filmacademie.

Zijn talent lag niet op het gebied van regie, dacht hij. Hij wilde cameraman worden. Maar op de academie werd hij door de medestudenten 'gecorrigeerd'. Zijn eerste film Gebri Doro over zijn visie op Suriname sloeg aan. Volgens Zichem speelde zijn achtergrond als volksjongen daarin mogelijk een rol. "Het was een periode van afrekenen met het calvinisme in Nederland, vrouwemancipatie en zo. Surinamers waren bezig met de emancipatie van Suriname." Zijn film was daarom belangrijk voor de Surinamers in Nederland.

Rug naar leiders
Niet iedereen kon de film waarderen. In Utrecht kwam iemand in de bioscoop achter hem aan omdat hij de vuile was buiten hing. "Blijkbaar had ik iets te vertellen", concludeert Zichem nuchter. Zijn sterke kant is dat hij filmt vanuit het volk, zoals Frederico Fellini dat deed. "Ik ben door hem beïnvloed." Hij is blij dat hij eerst documentaires heeft gemaakt voor hij aan speelfilms begon, want daardoor heeft hij geleerd 'het leven te interpreteren' en dat is belangrijk bij drama. "Ik sta altijd met mijn rug naar de leiders; ik kijk naar het volk."

Anton de Kom
Zichem is na jaren documentaires maken toe aan een heuse speelfilm. Er ligt een script over het leven van de Surinaams-Nederlandse verzetsheld Anton de Kom. "Ik heb nooit die ambitie gehad. Nu ik wat ouder wordt en vrijwel alle vormen heb gedaan, begint het iets te worden van: ik hoop dat iemand me vraagt." En een Surinaams onderwerp ligt hem dan na aan het hart. Het intrigeert Zichem dat De Kom na een opname in een psychiatrische kliniek 'schoon' naar buiten kwam en het verzet in ging.

De drijfveer van de filmmaker is dat mensen iets aan zijn films moeten hebben. Vanuit dat uitgangspunt moet de film over De Kom ook een link hebben naar de tijd van nu. Hij denkt dat mensen daar meer aan hebben dan aan alle aandacht voor de slavernij. "Laten we daar even mee ophouden en kijken naar die kleine slachtoffertjes die zelfmoord plegen in Nederland." Dat komt volgens Zichem door een verwrongen identiteit na drie eeuwen slavernij. Zijn film moet daarom over een positief voorbeeld gaan die zich daarvan had losgemaakt.